09 May

Firma ekonomik üretim sürecinin merkezi olarak bir iş ekolojisinde faaliyetlerini sürdürür. İşletmeler sahip olduğu kaynakları ve bu kaynakları kullanma yeteneklerini geliştirerek ve dönüştürerek iş ekolojisindeki değişimlere uyum sağlamak suretiyle yaşamaya devam ederler. Kaynaklar firma için sahip olunan, kontrol edilen ya da ulaşılabilen faktör stoklarıdır. Kaynaklar, özünde akım bir kavram olan “yapma biçimlerinden (doing forms)” farklı olarak stok bir kavram olan “sahip olunanı (having)” tanımlar. Kaynaklar; konum, malzemeler, binalar, makine, teçhizat, stoklar gibi maddi kaynaklar şeklinde olabileceği gibi patentler, veri bankaları, lisanslar, markalar gibi gayri maddi kaynaklar biçiminde de olabilir. Kaynaklar genelde birçok firma için ulaşılabilir olan, piyasada ticareti yapılan ve işletmeye dışsal olan unsurlardır. Bundan farklı olarak, kaynakları kullanarak “iş yapmak (doing)” ya da “yetenekler” daha çok firmaya özgü, daha az ticarete konu olan ve taklit edilmesi daha zor olan bu nedenle de stratejik konumda bulunan asetlerdir.

 Firmaların içinde yaşadıkları iş ekolojisi ise mikro düzey (firma) ,   mezo düzey (sektör)  ile makro düzey (ulusal ekonomi) ve tüm bunları çevreleyen küresel ekonomi olmak üzere çok boyutlu bir yapıdan oluşan bir sistemdir. Bu çok boyutlu ve birbirine bağımlı ve birlikte evrimleşen (co-evolutionary)  ekolojik sistem tüm dinamikleri ve dışsal şoklara karşı tepki süreçleri değerlendirilerek anlaşılabilir. Bu ekolojide yaşamını sürdüren firmanın büyümesi için eşdeyişle sahip olduğu yeteneklerin ve asetlerin kârlı sürdürülebilir bir üretim sürecine dönüşmesi için uzun dönemli bir stratejik planlamaya gereksinim vardır. Firmanın büyümesi sürecinde yönetim ve kurum politikalarında sürekliliğin sağlanması, daha güçlü bir kurum kültürünün yaşatılması ve kısa dönemli kâr baskısı olmadan uzun dönemli stratejik planlamanın yapılması büyük önem taşımaktadır.

 Firma büyümesi süreci mikro ekonomik bir yaklaşımla ele alınırsa temel olarak iki kaynaktan beslenmektedir (Şekil 1). Bu kaynakların birincisi firmanın satış gelirinde yaşanan artışlardır. Firmanın gelir artış büyümesi temel olarak ürün ya da müşteri düzeyinde sağlanan büyümeden kaynaklanmaktır. Genel olarak araştırmalar firmaların gelir artış büyümesinin piyasa payını artırmakta daha fazla piyasanın genişlemesinden elde ettiğini ortaya koymaktadır. Firma büyümesi için ikinci kaynak ise firmanın faaliyet karında yaşanan büyümedir. Bu firmanın müşterileri ödeme istekliği (müşterilerin elindeki değer) ile tedarikçilerin satma istekliliği (tedarikçilerin elindeki değer) arasındaki farkın eşdeyişle firmanın yarattığı katma değerin artırılması ile olanaklı olmaktadır. Pazarın gereksinimlerine yanıt veren yeni ve daha sofistike ürünlerin üretilmesi müşterileri ödeme istekliliğini artırırken, firmanın üretim sürecinde yapacağı süreç iyileştirmeleri ve daha etkin tedarik zinciri yönetimi maliyetleri düşürecektir. Sonuç olarak teorik çerçeveyi özetlersek firma uygun pazarlama ve marka yönetimi stratejileri ile gelirlerini arıtırken, teknolojik tırmanma planlaması ve inovasyon yönetimi süreci ile faaliyet karlılığını yükselterek büyüyecektir. Bu özet bizi aslında, yönetim gurusu olan Peter Drucker’in temel mottosuna ulaştırmaktadır: “İşletme için sadece pazarlama ve inovasyon değer katar. Geri kalan her şey maliyettir”.

Şekil 1: Firma Büyüme Sürecinin Mikro Ekonomisi

Ancak bu karmaşık süreç farklı düzeyde “görevin (task)” firmanın uzun dönemli teknolojik tırmanma temelli dinamik yetenek geliştirme stratejisine uygun bir biçimde farklı iş paketlerine ayrılıp projelendirilip yönetilmesi elzem olmaktadır. Firmanın uzun dönemli teknolojik tırmanma temelli büyüme sürecinin sürdürülmesi iki farklı sürecin birlikte yönetilmesi ile olanaklıdır. Bunlardan birincisi firmanın iş ekolojisinde yaşam alanını genişleten ve teknolojik tırmanmaya odaklanan uzun dönemli stratejik planlamanın yapılması ve çevresel değişikliklere zamanında tepki verebilmeyi sağlayacak stratejik yönetim felsefesinin kurum bünyesinde oluşturulmasıdır. İkinci temel süreç ise firmaya büyümesinin iki temel kaynağı olan gelir artışı ve faaliyet karı artışı süreçlerinin stratejik hedeflerle uyumlu yönetilmesi olmaktadır. Bu iki temel süreç birlikte evrimleşen  bir bütün olarak ele alınmalı farklı görevlerin oluşturulması ve tanımlanmasında bu yapısal bütünlük mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Bu iki temel sürecin alt unsurlarının neler olabileceği aşağıda özetlenmektedir:

  1. Stratejik Planlama Süreci
  2. Makro Ekonomik Analiz, Raporlama, Beklenti ve Şokların Yönetimi
  3. Demografik Değişkenler
  4. Ekonomik Değişenler
  5. Hukuki Ve Politik Değişkenler
  6. Teknolojik Değişkenler
  7. Sosyal Kültürel Değişkenler
  8. Endüstri Analizi
  9. Rekabet Analizi
  10. Endüstri Gelişimi Rakiplerin Strateji Ve Hedeflerinin Belirlenmesi
  11. Rakiplerin Tanınması
  12. Senaryo Analizi
  13. PESTEL Analizi
  14. SWOT Analizi
  15. İnovasyon Stratejisi İle İş Stratejisi Arasındaki İlişkinin Planlanması
  • Büyümenin Kaynaklarının Yönetimi Süreci
  1. Firma Gelirinin Büyümesinin Yönetimi
  2. Piyasa Araştırması ve Pazarlama
  3. Markalaşma Stratejileri ve Marka Yönetimi
  4. Tüketici Memnuniyeti Yönetimi
  5. Vatandaş Müşteri Araştırması
  6. İtibar Yönetimi
  7. Yeni Pazarlar İçin Tüketici Araştırmaları
  1. Firma Faaliyet Karının Büyümesinin Yönetimi
  2. İnovasyon Yönetimi (Ürün, Süreç, Pazarlama, Organizasyonel) ve Planlaması
  3. Teknolojik Yeteneklerin Yönetimi ve Planlaması (Yatırım, Üretim, Ar-Ge, İşbirliği Yetenekleri)
  4. Teknoloji Yol Haritası
  5. Sektörel Teknolojik Rejim Dinamiklerinin Analizi ve Küresel Değer Zinciri ile Teknoloji Tırmanma Sürecinin Yönetimi

1 comments on “Firma Büyümesi ve Uzun Dönemli Stratejik Planlama

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir